
فروردین ماه سال 1394 سه نفر از دیواره نوردان خوب کشورمان موفق به گشایش مسیری نو بر روی دیواره سارانورو در کشور ماداگاسکار گردیدند. هر سه صعود کننده این دیواره از همنوردان من در برنامه صعود برج بی نام ترانگو در سال 1391 بودند و شناخت نسبتا" خوبی از توان فنی و روحی این عزیزان دارم و معتقدم اجرای چنین برنامه ای در کشوری دوردست که شاید بسیاری از ایرانیها ندانند در کدام بخش از این کره خاکی قرار دارد نشان از عزم و اراده بالای این دوستان داشت که قابل تحسین است.
اما هدف از این نوشته تنها تحسین و تعریف از این دوستان نیست بلکه انتقادی دوستانه و البته جدی نسبت به این برنامه بوده که به مناسبت انتشار خبر کاندیدا شدن این برنامه جهت کلنگ طلایی 2015 در رسانه ها لازم می دانم بدان بپردازم .
هدف از نگارش این مطلب نقد اغراق و بزرگنمایی فعالیتهای کوهنوردی است که متاسفانه در حال تبدیل شدن به یک آسیب جدی در فضای کوهنوردی کشور است و بیم آن می رود که به رویه ای تبدیل شود که به کوهنوردی ما آسیبهای جدی وارد نماید.
عنوان "تجربه تغییر" شعار اصلی این برنامه و حتی نام مسیر گشایش شده توسط این دوستان است. اصولا" هر کلمه ای بار معنایی خاص خود را دارد و با دیدن چنین عنوانی برای این برنامه این تصور در ذهن ایجاد می شود که با اجرای این برنامه تغییر خاصی در سطح کوهنوردی و یا دیواره نوردی کشور انجام شده است. اما وقتی که به گزارش ارایه شده توسط این دوستان مراجعه می کنیم متوجه می شویم که این برنامه اگرچه با ارزش و نفسگیر بوده اما واجد ویژگی نو و تغییر خاصی در سطح کوهنوردی و دیواره نوردی نبوده و با تمام احترام به این دوستان , این کار حتی در سطح کوهنوردی داخلی کشور نیز صعودی معمولی است.
در اینجا شاخصهایی را که می تواند بعنوان نقاط قوت این صعود و یا هر صعودی که شایسته عنوان تغییر و نوآوری باشد را مطرح نموده و به تحلیل این برنامه در اینخصوص خواهم پرداخت:
سبک صعود:
با توجه به گزارش برنامه ارایه شده توسط اعضای این تیم , این صعود به سبک محاصره ای انجام شده است. صعود مرحله ای و ثابت گذاری بر روی مسیر از ابتدایی ترین شیوه های صعودهای بلند بوده و صعودهای مطرح سالیان گذشته دیواره نوردی کشور همچون صعود زمستانه دیواره علم کوه در سال 1380 و همچنین سال 1392 و صعود برج ترانگو در سال1391 و گشایش مسیر های بسیار بر روی دیواره های علم کوه و سایر دیواره های کشور به این شیوه انجام شده است. هرچند خوشبختانه برخی کوهنوردان کشورمان درحال عبور از این شیوه بوده و هستند که نمونه آن گشایش آلپی مسیر راژیا بر روی دیواره علم کوه در سال 93 و تلاش آلپی زمستان سال94 بر روی دیواره علم کوه بوده که نمونه واقعی از تجربه تغییر از سبک محاصره ای به آلپی بوده است.
لذا سبک صعود مسیر تجربه تغییر نه تنها نوآورانه نبوده حتی بازگشتی به سبک منسوخ محاصره ای بوده است.
صعود پاک:
یکی از پارامترهایی که می تواند در حال حاضر یک گشایش مسیر را بعنوان برنامه ای با ارزش مطرح کند و آنرا واجد ارزشی در سطح ملی و حتی جهانی نماید صعود پاک و همراه با رعایت شاخصه های زیست محیطی می باشد . اما متاسفانه این پارامتر نه تنها به نقطه قوت برنامه تجربه تغییر تبدیل نشده بلکه بزرگترین نقطه ضعف آن نیز می باشد.
گشایش مسیری با کوبیدن بیش از 100 رول بولت بر سینه دیواره ای گرانیتی و زیبا بیشتر به یک فاجعه زیست محیطی شبیه است تا یک کار با ارزش کوهنوردی.
فصل صعود و دسترسی به مسیر:
یکی از پارامترهای مهم در با ارزش نموده یک فعالیت دیواره نوردی اجرای آن در شرایط سخت آب و هوایی و یا قرارگرفتن دیواره در منطقه صعب العبور و دور از دسترس می باشد . بعنوان مثال اجرای برنامه های کوهنوردی در منطقه پاتاگونیا که از لحاظ آب و هوایی بسیار متغیر بوده و یا صعود دیواره هایی چون برجهای ترانگو و یا اولی بیاهو در قراقروم و یا حتی دیواره هایی چون دیواره علم کوه و یا آزادکوه که مسیر دستیابی به آنها از دشواری خاصی برخوردار می باشد و یا صعود زمستانه دیواره ها از ارزش خاصی برخوردار بوده و می توان گفت که یکی از مهمترین پارامترهایی که دیواره نوردان کشورمان باید به تقویت آن پرداخته و درجهت تغییر و رشد آن گام بردارند توانایی اجرای کارفنی درشرایط آب و هوایی سخت و مناطق صعب العبور است.
اما برنامه تجربه تغییر در اینخصوص نیز از ویژگی خاصی برخوردار نبوده و این برنامه در بهترین و مساعدترین فصل از لحاط آب و هوایی اجرا شده و کمپ اصلی و نسبتا" مجهزی در فاصله 2 ساعتی دیواره در پای دیواره در اختیار دیواره نوردان عزیز بوده است.
تعداد نفرات:
یکی از پارامترهایی که در گزارش برنامه تجربه تغییر بعنوان ویژگی بارز و برجسته این برنامه مطرح شده و آنرا نمونه ای از تغییر در سطح دیواره نوردی کشور مطرح نموده اند پرهیز از لشگر کشی و اجرای برنامه با تعداد 3 نفر کوهنورد بوده است.
این موضوع یکی از غلوها و بزرگنماییهای نگارنده گزارش برنامه مزبور بوده و به نظر نمی رسد که اجرای برنامه ای که کمپ اصلی آن با امکانات کامل و با دسترسی با خودرو در دو ساعتی دیواره قرار دارد و نیاز به لجستیک سنگینی ندارد نیاز به تعداد نفرات بالایی داشته باشد شاید این مقایسه با برنامه ترانگو سال 91 انجام گرفته است(با تعداد13 نفر) که این قیاسی اشتباه بوده و حجم لجستیک و درجه سختی برنامه ترانگو به هیچ وجه قابل مقایسه با برنامه مزبور نبوده , هرچند تعداد نفرات بالای برنامه ترانگو نیز یکی از نقاط ضعف آن برنامه بوده و حتی با شرایط سال91 آن برنامه با تعداد 4 نفر دیواره نورد آماده نیز قابل اجرا بود.
ویژگی فنی و روش گشایش مسیر:
عمده طولهای گشایش شده این مسیر توسط دوستان به شیوه مصنوعی و رول کوبی (بیش از یکصد رول بولت) انجام گرفته که از ایمن ترین و ابتدایی ترین روش های گشایش مسیر بوده و واجد هیچ نوآوری و کار ویژه و برجسته ای در دیواره نوردی (حتی داخلی) نیست لذا از این لجاظ نیز این صعود برجستگی خاصی نداشته و حتی از بسیاری از صعودهای داخلی نیز عقب تر و در سطح پایینتری قرار دارد.
درجه سختی و کیفیت مسیر:
یکی از ادعاهای مطرح شده در گزارش برنامه مزبور گشایش مسیری با درجه سختی 5.13d بوده است . درحالی که هیچکدام از اعضاء تیم گشایش کننده برنامه توانایی صعود آنساید با درجه فوق را ندارند و شاید مسیرهای معدودی را با این درجه سختی صعود نموده اند ادعای گشایش مسیری با این درجه سختی قدری عجیب و خارج از منطق سنگنوردی است. درخصوص کیفیت مسیر گشایش یافته نیز با توجه به اینکه هیچ گزارشی از صعود افرادی غیر از اعضاء تیم بر این مسیر وجود ندارد نمی توان اظهار نظری نمود .
مستندسازی و گزارش برنامه:
یکی از ادعاهای مطرح شده بعنوان ویژگی بارز این برنامه کیفیت بالای مستند سازی و ثبت تصاویر مناسب از این صعود می باشد . اگرچه این پارامتر به هیچ وجه در شاخصه های فنی یک برنامه کوهنوردی نمی گنجد اما این موضوع نیز تنها در حد یک ادعا می باشد . و شواهدی جدی و مستدل در این زمینه وجود ندارد و حتی درصورت وجود چنین ویژگی بارز و خاصی , به نظر می رسد کسب چنین تجربه ای با هزینه ای اندک و زمانی کمتر در همین دیواره های داخلی کشورمان قابل انجام بود و نیاز به عزیمت به یکی از کشورهای دوردست با هزینه های گزاف نبود.
همانطور که اشاره شد , با وجود تمامی احترامی که برای اعضای تیم گشایش مسیر دیواره سارانورو قایلم و تلاششان را ارج می نهم باید صادقانه و صریح اعلام نمود این برنامه واجد هیچگونه ارزش فنی خاص و ویژه ای نبوده که بتوان عنوان تجربه تغییر را بر آن نهاد و برنامه ای بوده که از لحاظ فنی حتی نوعی عقبگرد در دیواره نوردی کشور به حساب می آید.
صرف اجرای یک برنامه کوهنوردی در خارج از کشور به هیچ عنوان به ارزشهای فنی یک برنامه نمی افزاید .
تنها راه کسب تجربه های تغییر و رسیدن به سطح اول کوهنوردی دنیا تلاش و برنامه ریزی برای اجرای برنامه های کوهنوردی خلاقانه و فراتر از سطح فعلی کوهنوردی کشور است. و اجرای برنامه های تبلیغاتی و تمرکز بیش از اندازه بر شو و نمایش هیچ کمکی به رشد کوهنوردی نخواهد نمود .
راه رسیدن به گلنگ طلایی جهانی از اجرای برنامه های شاخص و خاص همین کوهها و دیواره های داخلی می گذرد و مطمینا" با اجرای چنین برنامه هایی قادر خواهیم بود به سطح اول کوهنوردی دنیا نزدیک شویم.
کاندیدا شدن یک صعود جهت کسب جایزه کلنگ طلایی اگرچه می تواند مبلغ کوهنوردی کشور در سطح دنیا باشد اما متاسفانه باید عرض نمود که برنامه تجربه تغییر بخاطر ویزگی های برشمرده در فوق به هیچ وجه نمی تواند دیدگاه درست و صحیحی درخصوص سطح دیواره نوردی کشور در دنیا ایجاد نماید و با توجه به شاخصه های منفی بخصوص در بحث پاک نبودن صعود و اجرای برنامه به شیوه محاصره ای و استفاده از کمپهای آماده و مجهز و مختص صعودهای توریستی (که تضاد کامل با معیارهای جوایز کلنگ طلایی دارد) به هیچ وجه نمی تواند بیانگر و مبلغ رشد سطح کوهنوردی ایرانیان باشد.
در انتها امیدوارم که برای تغییر و کسب تجربه های بزرگ بجای اینکه راه تبلیغات و بزرگنمایی را برگزینیم مهارتهای خود را در کوهنوردی فنی و جدی و خلاقانه بالاتر ببریم.
پی نوشت:
معیارهای جایزه کلنگ طلایی ( منبع: وبلاگبیواک):
- شیوه صعود ؛ آلپی و سبک بار
- روحیه جستجوگری ؛ نو بودن مسیر ، خلاقیت و نو آوری در صعود
- تاکید بر تجربه و مهارت
- عدم استفاده از عواملی مثل نیروی انسانی زیاد ، شرپا ، باربر ارتفاع بالا ، اکسیژن مکمل ، طناب های ثابت و....
- شفاف بودن منابع مالی و تجهیزات مورد استفاده
- استفاده از حداقل منابع و تجهیزات
- احترام به اصول کوهنوردی ، به مردم ، به طبیعت ، به سایر کوهنوردان ، به باربران محلی
- احترام به نسل های آینده کوهنوردی و اینکه میراثی باقی بگذاریم که آنان نیز از کوهنوردی لذت ببرند .
پاسخ آقای حمید شفقی(سرپرست برنامه تجربه تغییر) به نقد اینجانب(اینجا)